اولین مرحله از مراحل تولید ماهی، تکثیر و تولید بچه ماهی مورد
نیاز یک دورة پرورش می باشد که معمولاً از اواخر اسفند تا اواخر خردادماه صورت می
گیرد. ماهیان مولد شامل مولدینی که از سال گذشته نگهداری شده اند و نیز مولدین
تازه صید شده می باشند. در کارگاه تکثیر ماهی کارون مولد کپور با
سن حداقل 2 سال ، مولد آمور با سن 3 الی 4 سال و مولدین سیلور و بیگ هد با سن 3
الی 6 سال استفاده می شود.
هر کدام از این مولدین در دمای خاص خود شروع به تخم ریزی می کنند.
کپور در دمای 18 درجة سانتیگراد ، آمور در 20-21 درجه، سیلور در 23 درجه و بیگ هد از 24 درجة سانتیگراد به بعد شروع
به تخمریزی می کند. بطورکلی کپورمعمولی از همه زودتر تخمریزی کرده ولی تخمهای آن
دیرتر از سایرین هچ می شوند. عملیات تکثیر با صید مولدها از استخرهای مولدین و انتقال آنها به
سالن تکثیرآغازمی شود. در طی مسیر جابجا کردن مولدین ، آنها را بیهوش می نمایند تا
استرس کمتری به آنها وارد شود. جهت تزریق مولدین از غدة هیپوفیز استفاده می شود.
معمولاً تزریق در دو مرحله صورت می گیرد و فاصلة بین دو تزریق 12-10 ساعت می باشد؛ ولی در کپور معمولی گاهاً تزریق یک مرحله ای می
باشد. پس از تزریق، شکم کپور دوخته می شود ولی در مورد کپورهای چینی این عمل انجام
نمی گیرد، زیرا پس از آمادگی تخمریزی، براحتی تخمها را در شکم خود نگه می دارند.
تزریق در کپور معمولی براساس وزن مولد و در کپورهای چینی براساس وزن و دورکمر صورت
گرفته که طبق جدولی که در کارگاه تکثیر موجود است ، میزان هیپوفیز مصرفی تعیین می
شود. 12-9 ساعت پس از
تزریق، تخم کشی صورت می گیرد. پس از تخم ریزی، تخمهای کپور چسبندگی زیادی دارند و بوسیلة
مادة تانن شستشو داده می شوند، ولی تخم کپورماهیانِ چینی چسبندگی چندانی ندارند
و بوسیلة آب شیرین شسته می شوند. پس از تخم گیری و اسپرم گیری، آنها را همزمان وارد تشت
کرده ولی آب اضافه نمی شود زیرا لقاح درکپورماهیان از نوع لقاحِ خشک است. از محلول
کاربامید بعنوان محلول لقاح استفاده می شود که این محلول را نیز وارد تشت می کنند.
سپس محتویات تشت را بمدت 2 الی 3 دقیقه بوسیلة پَر بهم می زنند تا اسپرم و تخمک با
هم آمیزش یابند.
دراین مرکز انکوباتور ویس وجود ندارد و از تشت بجای این انکوباتور
استفاده می شود . در واقع تخمها پس از هچ شدن وارد انکوباتور زوک می شوند. در کپورهای چینی در دمای مناسب آب، تخمها پس از 40 الی 50 ساعت هچ خواهند
شد. در یک فصل تکثیر معمولاً از کپور معمولی دو مرتبه تخم گیری می شود ولی از
چینیها فقط یک بار تخم گیری و اسپرم گیری می شود. در کپورماهیان چینی تکثیر کاملاً
مصنوعی بوده و کار تخم گیری و اسپرم گیری در خارج از آب صورت می گیرد، ولی تکثیر
کپور معمولی بصورت نیمه مصنوعی است، یعنی پس ازتزریق (که معمولاً یک مرحله ای
است)، مولدین نر و ماده وارد استخرهای یک هکتاری می شوند. کپور برای تخم ریزی نیاز به
وجود گیاهان آبزی در استخردارد تا برروی این گیاهان تخمریزی کند، بهمین دلیل علاوه
برگیاهان موجود در استخر مقداری گیاه و علوفه بصورت دستی وارد استخر تخم ریزیِ
کپور می نمایند. حدود یک ماه پس ازتخمریزی، سطح آب استخر را پایین آورده و مولدین
کپور را از استخر خارج می کنند و لاروها باقی می مانند. پس از استفادة مولدین، جهت جلوگیری از ایجاد عفونت، به آنها آنتی بیوتیک
تزریق شده و سپس به استخرهای مولدین منتقل شده و تا سال آینده برای تکثیر بعدی
نگهداری خواهند شد. پس از هچ شدن تخمها، لاروهای تولید شده پس از 3 الی 4 روز شروع به تغذیة خارجی خواهند نمود و در این زمان از سالن
تکثیر به استخرهای کوچک خاکی منتقل می شوند. این استخرها نیم هکتاری بوده و پرورش در
این مرحله تک گونه ای و بصورت جداگانه می باشد. حساسیت کار در این مرحله بسیار زیاد است و درصورت نامناسب بودن شرایط،
لاروها بسرعت تلف خواهند شد. جهت تغذیة بچه ماهیان ازغذاهای پودری استفاده می شود که
شامل : آرد گندم، آرد سویا، آرد ذرت، پودر ماهی و سایر ویتامینها و پروتئینهای لازم می باشد. تا زمانیکه بچه ماهیان به وزن یک گرم رسند در این استخرها نگهداری
می شوند، سپس به استخرهای بزرگتر منتقل خواهند شد .
در این بخش پرورش بچه ماهیان که اکنون به
وزن یک گرم رسیده اند بصورت توأم بوده و معمولاً کپور با بیگ هد و آمور با سیلور
یا بیگ هد در یک استخر قرارمی گیرند. بچه ماهیان بمدت 7 الی 10 ماه در این استخرها پرورش داده شده و یک زمستان را پشت سر خواهند گذاشت
تا به وزن 30 الی50 گرم برسند و در این هنگام برای انتقال به استخرهای پرواربندی آماده
شده اند. در استخرهای نوزادگاهی 5 مرتبه در روز غذادهی صورت می گیرد ولی در استخرهای پرواربندی در ماه اول دو مرتبه در روز غذادهی شده و
در ماههای بعد فقط یکبار در روز غذادهی انجام می شود و معمولاً از جو استفاده می شود
که جو را آسیاب کرده و درون استخر می پاشند. چنانچه بچه ماهی مورد نیاز یک دورة پرورش
به اندازة کافی و با وزن بالا تولید شود و در اسرع وقت به استخرهای پرورشی منتقل
شود، در آن سال شرکت از تولید بالایی برخوردار خواهد بود، ولی درصورتیکه هم از
لحاظ تعداد و هم وزن بچه ماهیان کمبود وجود داشته باشد، شرکت ناچار خواهد
شد که از سایر استانها بچه ماهی مورد نیاز خود را تأمین نماید که
این کارمستلزم اتلاف وقت، احتمال نامرغوبی بچه ماهیان خریداری شده و یا تلفات آنها
در طول مسیر انتقال خواهد بود که نهایتاً کاهش تولید در آن سال را بدنبال خواهد داشت.
